STS-01 – scenariusz standardowy i certyfikat kompetencji pilota BSP

STS-01 jest w rozmowach branżowych nagminnie nazywany certyfikatem — i to jedno słowo powoduje więcej nieporozumień niż cała reszta przepisów o kategorii szczególnej. STS-01 nie jest dokumentem. To scenariusz standardowy, czyli opis warunków, w jakich wolno wykonać operację bezzałogowym statkiem powietrznym (BSP). Dokument, który dostaje pilot, nazywa się inaczej i ma własny okres ważności.

Czym naprawdę jest STS-01

Scenariusze standardowe zdefiniowano w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2019/947. Są to gotowe „szablony" operacji o znanym, przeanalizowanym profilu ryzyka. Jeśli Twoja operacja mieści się w takim szablonie, nie musisz przechodzić pełnej indywidualnej analizy ryzyka — składasz oświadczenie o wykonywaniu operacji zgodnie ze scenariuszem.

STS-01 opisuje operację o następujących cechach:

• lot w zasięgu wzroku operatora (VLOS),

• maksymalna wysokość 120 metrów nad terenem,

• lot nad kontrolowanym obszarem naziemnym,

• bezzałogowy statek powietrzny klasy C5.

Klasa C5 to oznaczenie nadawane przez producenta zgodnie z przepisami unijnymi. W praktyce maszyny klasy C5 wyposażone są w system przerwania lotu, a do tej klasy można też dojść, stosując na dronie klasy C3 odpowiedni zestaw konwersyjny.

Certyfikat kompetencji pilota BSP — właściwa nazwa dokumentu

Dokument potwierdzający kwalifikacje pilota to certyfikat kompetencji pilota BSP. Jest ważny 5 lat.

Warto to powiedzieć wprost, bo w obiegu funkcjonują nazwy, które nie mają umocowania w przepisach: „Small Unmanned Aircraft Operator Certificate" czy skrót „SUAP" nie występują w prawie unijnym ani polskim. Jeśli spotkasz je w ofercie szkoleniowej, potraktuj to jako sygnał ostrzegawczy co do rzetelności materiałów.

Kiedy naprawdę potrzebujesz STS-01

Tu pojawia się drugie częste nieporozumienie: przekonanie, że każdy, kto zarabia na lataniu, potrzebuje kategorii szczególnej. To nieprawda. Przepisy unijne klasyfikują operacje według ryzyka, a nie według celu zarobkowego.

Bardzo wiele pracy komercyjnej — fotografia, wideo, inspekcje, mapowanie — mieści się w kategorii otwartej: masa startowa do 25 kg, lot w zasięgu wzroku, do 120 metrów nad terenem, z zachowaniem odległości od osób postronnych. W takim wypadku wystarczają kompetencje podkategorii A1/A3 i STS-01 nie jest potrzebny.

STS-01 wchodzi do gry wtedy, gdy operacja wykracza poza limity kategorii otwartej. W rolnictwie dotyczy to przede wszystkim ciężkich maszyn opryskowych — kompetencje STS-01 są warunkiem korzystania ze zwolnienia ULC dla dronów rolniczych do 180 kg, które opisujemy w przewodniku o dronach w rolnictwie.

Operator i pilot to dwie różne role

Przy okazji STS-01 warto rozplątać jeszcze jedno pojęcie, bo w codziennej rozmowie „operator" i „pilot" bywają używane zamiennie, a w przepisach oznaczają co innego.

Operator to podmiot eksploatujący bezzałogowy statek powietrzny — osoba fizyczna albo firma. To on rejestruje się w systemie, odpowiada za zgodność operacji z przepisami, za ubezpieczenie i za dokumentację. Pilot to człowiek, który prowadzi lot, i to on ma kompetencje potwierdzone certyfikatem.

Jedna osoba prowadząca jednoosobową działalność bywa jednym i drugim naraz, ale w firmie zatrudniającej kilku pilotów role się rozdzielają. Ma to praktyczne znaczenie: oświadczenie o wykonywaniu operacji według scenariusza standardowego składa operator, natomiast egzamin i szkolenie praktyczne przechodzi pilot. Zlecając usługę, pytaj więc zarówno o numer operatora, jak i o kompetencje konkretnej osoby, która przyjedzie wykonać pracę.

Droga do uprawnień krok po kroku

1. Kompetencje A1/A3. To warunek wejściowy — trzeba je mieć przed przystąpieniem do szkolenia do scenariusza standardowego.

2. Wiek. Minimalny wiek pilota to 16 lat; osoby niepełnoletnie potrzebują zgody opiekuna.

3. Egzamin teoretyczny. Zdaje się go w podmiocie uprawnionym do egzaminowania. Dla posiadaczy A1/A3 egzamin obejmuje 40 pytań, a próg zaliczenia to 75% poprawnych odpowiedzi. Szkolenie teoretyczne przed egzaminem nie jest formalnie wymagane, choć jest zalecane.

4. Szkolenie praktyczne. Musi być przeprowadzone z użyciem bezzałogowego statku powietrznego oznaczonego klasą C5.

5. Potwierdzenie kompetencji. Uzyskane uprawnienia widoczne są w profilu pilota w systemie drony.gov.pl.

Ważność i wznowienie

Certyfikat kompetencji pilota BSP jest ważny 5 lat. Żeby przedłużyć ważność, trzeba potwierdzić wiedzę teoretyczną — służy do tego egzamin teoretyczny przeprowadzany przez podmiot wyznaczony. Alternatywą, dostępną jeszcze w okresie ważności certyfikatu, jest szkolenie odświeżające obejmujące zakres wiedzy teoretycznej.

Praktyczna konsekwencja jest taka, że nie musisz powtarzać całego szkolenia praktycznego przy każdym przedłużeniu. To wiedza teoretyczna wymaga okresowego potwierdzenia.

STS-01 a STS-02 — to nie są stopnie tego samego

STS-02 bywa przedstawiany jako „wyższy poziom" STS-01. W rzeczywistości to osobny scenariusz dla innego typu operacji: lotów poza zasięgiem wzroku (BVLOS), z wykorzystaniem bezzałogowego statku powietrznego klasy C6.

Posiadanie STS-01 nie uprawnia do operacji według STS-02 — to odrębna kwalifikacja, do której prowadzi osobna ścieżka szkolenia.

Koniec krajowych scenariuszy NSTS

Przez lata polscy operatorzy korzystali z krajowych scenariuszy standardowych (NSTS). Wygasły one 31 grudnia 2025 roku — bez przedłużenia i bez automatycznej konwersji na scenariusze europejskie.

Jeśli Twoje uprawnienia opierały się na NSTS, nie przeniosły się samoczynnie na STS-01. Planując operacje w kategorii szczególnej w 2026 roku, sprawdź, na jakiej podstawie faktycznie działasz.

Jak wybrać ośrodek szkoleniowy

Zanim zapiszesz się na kurs, zweryfikuj kilka rzeczy. Po pierwsze — czy podmiot faktycznie ma uprawnienia do szkolenia i egzaminowania do scenariuszy standardowych; aktualne wykazy publikuje ULC. Po drugie — na jakim sprzęcie odbywa się część praktyczna, bo do STS-01 wymagana jest maszyna klasy C5. Po trzecie — czy oferta jasno rozdziela egzamin teoretyczny od szkolenia praktycznego, zamiast obiecywać nieistniejący „certyfikat STS-01".

Ośrodki szkoleniowe działające w Polsce znajdziesz w katalogu firm szkoleniowych.

Często zadawane pytania

Czy STS-01 to certyfikat?

Nie. STS-01 to scenariusz standardowy zdefiniowany w rozporządzeniu (UE) 2019/947, czyli opis warunków wykonywania operacji. Dokumentem pilota jest certyfikat kompetencji pilota BSP, ważny 5 lat.

Czy do zarobkowego latania dronem potrzebuję STS-01?

Nie zawsze. Jeśli operacja mieści się w kategorii otwartej — do 25 kg, w zasięgu wzroku, do 120 metrów — wystarczają kompetencje A1/A3, także przy pracy odpłatnej. STS-01 jest potrzebny dopiero wtedy, gdy operacja wykracza poza te limity.

Jakim dronem odbywa się szkolenie praktyczne do STS-01?

Szkolenie praktyczne prowadzi się z użyciem bezzałogowego statku powietrznego oznaczonego klasą C5. Do tej klasy można również dojść, stosując zestaw konwersyjny na maszynie klasy C3.

Czy moje uprawnienia NSTS są nadal ważne?

Krajowe scenariusze standardowe wygasły 31 grudnia 2025 roku i nie przeszły automatycznej konwersji na scenariusze europejskie. Podstawę swoich obecnych uprawnień najlepiej zweryfikować w profilu pilota w systemie drony.gov.pl.

Podsumowanie

Najważniejsze rozróżnienie brzmi: STS-01 to scenariusz, a certyfikat kompetencji pilota BSP to dokument. Scenariusz mówi, jak wolno lecieć — dokument potwierdza, że umiesz. Ścieżka prowadzi przez kompetencje A1/A3, egzamin teoretyczny i szkolenie praktyczne na maszynie klasy C5, a uzyskane uprawnienia są ważne pięć lat.

Zanim zainwestujesz w szkolenie, sprawdź, czy Twoje operacje w ogóle wykraczają poza kategorię otwartą — dla wielu zastosowań STS-01 nie jest potrzebny. Jeśli jest, wybierz ośrodek z katalogu szkoleń, a wykonawców gotowych do pracy w kategorii szczególnej znajdziesz wśród pilotów i operatorów BSP.